Yazı
Gıybet nedir? Ölü kardeşinin etini yemek
· 1 dk okuma
Gıybet, en kolay işlenen ama en ağır günahlardan biridir. Bir sohbetin ortasında, fark etmeden başlar. Kur’an onu çok çarpıcı bir benzetmeyle anlatır:
وَلَا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا ۚ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ
“Birbirinizin gıybetini yapmayın. Herhangi biriniz ölmüş kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? İşte bundan tiksindiniz!”
Hucurât 12
Neden “ölü” kardeş? Çünkü gıybet edilen kişi orada değildir; kendini savunamaz, tıpkı bir ölü gibi.
Gıybetin tanımı
Peygamberimiz sahabeye sordu: “Gıybet nedir, biliyor musunuz?” “Allah ve Resûlü daha iyi bilir” dediler.
“Kardeşini, hoşlanmayacağı bir şeyle anmandır.” Soruldu: “Ya söylediğim şey kardeşimde gerçekten varsa?” Peygamberimiz şöyle buyurdu: “Söylediğin şey onda varsa gıybet etmiş olursun. Eğer onda yoksa ona iftira etmiş olursun.”
Müslim 2589
Yani “Ama doğru söylüyorum” bir mazeret değildir. Doğruysa gıybet, yanlışsa iftira.
Gıybetin şekilleri
Gıybet sadece sözle olmaz. Bir taklit, bir göz işareti, bir yazı, bir paylaşım da gıybet olabilir. “Allah ıslah etsin, o da şöyle şöyle yapıyor” gibi dua kılığındaki cümleler de bunun içindedir.
Dinlemek de ortaklıktır
Gıybet edilen bir ortamda susup dinlemek de gıybete ortak olmaktır. Peygamberimiz şöyle buyurur:
“Kim kardeşinin ırzını (onun yokluğunda) korursa, Allah da kıyamet günü onun yüzünü ateşten korur.”
Tirmizî 1931
Konuyu değiştirmek, “Burada olmayan birini konuşmayalım” demek ya da o kişinin iyi bir yönünü söylemek, kardeşini korumanın yollarıdır.
Dil
“Allah’a ve ahiret gününe inanan, ya hayır söylesin ya da sussun.”
Buhârî 6018; Müslim 47
Konuşmadan önce üç soru sorulabilir: Doğru mu? Gerekli mi? Güzel mi?
Tövbesi
Gıybet bir kul hakkıdır. Tövbesi için pişman olmak ve Allah’tan bağışlanma dilemek yanında, mümkünse ve fitneye yol açmayacaksa helallik istemek gerekir. Gıybet edilen kişi için hayır dua etmek ve onu iyilikle anmak da tavsiye edilir. Tövbe için: Tövbe nasıl edilir?